28 Mart 2016 Pazartesi 09:25
Karın Doyuran Yuva Kuran Bir Sevda 'Fındık'

İNSANLAR FINDIK PARASIYLA EVLENİRDİ
“Fındık Karadeniz insanı için bir yaşam biçimi. Hatta bundan 30-40 yıl öncesine gittiğimizde evlilikler bile fındıktan gelecek olan paraya bağlıydı. Bundan dolayı Karadeniz’de evlilikler Ekim ve Aralık aylarında çoğunlukta olurdu. Fındık, manilere ve türkülere konu olmuş durumda. Öylesine bir yaşam biçimi ki hastalık boyutunda. Bundan 50 yıl önce insanlar fındıkla geçimlerini sağlıyorlardı çünkü araziler bölünmemişti. İnsanlar toprakta çalışıyor, daha fazlasını üretmek içinde mücadele veriyordu. Sonrasında araziler bölündü, verim azaldı. İnsanlarda toprağın bölünmesi ile tembellik başladı. Ordu’nun Ünye ilçesinde 50 yıl önce fındıktan geçim yüzde 90 iken şimdi yüzde 10 ya var ya yok. Fındık artık ana geçim kaynağı olmaktan çıktı.”

13 İL, 700 BİN HEKTAR ALAN, 400 BİN İNSAN
“Atadan, babadan kalan bir tarım ürünü bugün Türkiye’nin net döviz kazandıran bir ürünü haline geldi. Fındık ihraç malları arasında Trabzon birinci sırada. Ticarette geri planda olmasına rağmen fındık faktörü Trabzon’u ayrıcalıklı kılıyor. Fındığa dışarıdan alıp hiçbir şey katmıyoruz. Net cebimize kalan 1 milyar dolar. 13 ilde 700 bin hektar alanda fındık üretiliyor ve 400 bine yakın insan fındıkla uğraşıyor.” “Bir proje kapsamında fındıkla ilgili slogan bulmamız gerekiyor. Radyo dinlerken o sıra bir türkü çaldı, “Bahçeye gel bahçeye, kuru fındık bulursun, alacaksan al beni yoksa pişman olursun.” Buradan hareketle son yıllarda insanlarımızın bahçeye inmediğine dikkat çekmek için “Bahçeye gel bahçeye, dolu fındık bulursun, çalışırsan çalış, benden zengin olursun” türküyü bu şekilde uyarladık. Ana üretim bölgesinde olan insanlarımız tembelleşti. Bu tembelleşmeyi üretilen fındık miktarından anlıyoruz. Dünya ortalamasında bir dönümde elde edilen fındık miktarı 250 kilogram olmasına rağmen bizde 80-90 kilograma kadar düştü.”

BAHÇEYE GEL BAHÇEYE DOLU FINDIK BULURSUN​
“Çok üreten, çok kazanır. Ama bizde mantık bu değil. Bizde mantık az üretelim, çok kazanalım olmuş. O zaman alıcı ‘Bu ekmek değil ki, yeme mecburiyetim yok, pahalıysa almam’ diyor. Bugün markette, kuruyemişçide fındık 80- 90 TL, hiç gidip o kadar parayı verip 1 kilo fındık alır mısınız? Üretimi arttırmamız lazım. Üretimi de ancak bahçeye giderek arttırırız. Hiç fındık bahçesini sulayan birisini gördünüz mü? Bütün ağaçlar sulanır da fındık ağacı niye sulanmaz? Fındığında suya ihtiyacı var. Bahçeye gitmeden, bakım yapmadan üretim artmaz, üretim artmazsa böyle olmadık stratejilerle sadece fındığın fiyatını yükseltir ama alıcı bulamayız.”

SIKINTI ALANA DESTEK VERİLİYOR OLMASI​
“Devletin çiftçiyi destekleme projesiyle dönüm başına para verilmeye başlandı. İyi çok güzel ama sıkıntı burada doğuyor. Çünkü parayı alan fındığın yanına gitmiyor. Önemli olan fındığın üretimini arttırmak değil mi? O zaman alana değil üretime para verilmeli. Bir kilo fındık daha fazla kim üretirse onu desteklememiz lazım. Fakat ortada çarpık bir tablo var çünkü vatandaş ne olursa olsun devletin ona para vereceğini biliyor. Bu durumun ortadan kalkması lazım.”

KOOPERATİFÇİLİK YAPAN BİR FİSKOBİRLİK YOK
“Fındık çalışan için vefalı bir ürün. Bazıları fındıkla yatıp, fındıkla kalkıyor. Fındıkla ilgili bir sürü kuruluş var. Bunlardan biri de FİSKOBİRLİK. 1964’e kadar FİSKOBİRLİK çok güzel çalıştı fakat ondan sonra siyasallaştı. FİSKOBİRLİK, FİSKOBİRLİK olmaktan çıkarıldı. O dönemler çok büyük yanlışlar oldu. Tüccarla üretici neredeyse birbirlerine kurşun atacaktı. Ulusal Fındık Konseyi’ni 2006’da kurarak bütün kesimleri bir araya toplamaya çalıştık. Ancak bir arada hareket edersek kazanabiliriz. Bugün arz talebe göre sistem bir şekilde gidiyor. Çünkü gerçek manada kooperatifçilik yapan FİSKOBİRLİK yok.”

‘SAKIN SATMAYIN’ SÖYLEMİNİN ZARARI
“Türkiye’de lisanslı fındık depoculuğunu bir türlü faaliyete geçiremiyoruz. Bu kadar başıboşluğa rağmen yine de en fazla net döviz girdisini sağlayan ürün fındık. Bizim bunu baş tacı yapmamız lazım. Her yönüyle yasasıyla, ticaretiyle, kurallarıyla, fiyatıyla, istikrarıyla düzeltmemiz lazım. Ama bir türlü bunu yapamıyoruz. Geçen yıl tüccar kendi arasında 20 TL üzerinde alışveriş yaptı ama üretici o fiyatı görmedi. Şimdi üretici, geçen yıl tüccarın kendi arasındaki 20 TL’ye takılıp, bu yıl 13- 14 TL’ye fındığını satmadı şimdi de fındık 10 TL’nin altına düştü. Bu spekülasyonların önüne geçmeliyiz. İnsanlar üretimi teşvik edecek yerde fiyatla uğraşıyorlar. ‘Sakın satmayın, fiyat yükselecek’ söylemlerine itibar edilmemelidir. Bunun en büyük zararını yine üretici görüyor.”

FINDIKTA VUR KAÇ TAKTİĞİ UYGULUYORUZ
“Bugün dünyada fındık Türkiye haricinde İspanya’da, Şili’de, İtalya’da üretiliyor. Gürcistan’la aynı kuşakta olduğumuz için orada üretiliyor. Azerbaycan 100 bin tona gitmeye başladı. Bu ülkelerde kalite bizim kadar yüksek değil ama işçilik maliyeti düşük. Herkes parasına göre hareket eder. İnsanlar hiç fındık yemeyecek mi? Onların toprakları da verimli. Alternatif pazar tehlikesi söz konusu. Bütün pazarları ele geçirebiliriz, üretimi arttırarak. Ama biz de pahalı olsun, az olsun. Vur kaç taktiği uyguluyoruz. Çukurova’ya göre ‘Karadeniz insanı çalışkandır’ diyebiliyor muyuz? Biz bir ay çalışacağız ve büyük paralar kazanacağız.”

YATARAK ZENGİN OLMANIN PEŞİNDEYİZ
“Karadenizli köyünü, toprağını seven insandır. Dünyada ürün desteklenir, ama bizde tersine alan bazlı destek veriliyor. Böyle olunca kimse bağına, bahçesine uğramıyor. Üretici ile tüccar bir araya gelmeli. Ekonomik şartlar ürünün fiyatına sirayet etmemeli. Trabzon fındığın ilk üretildiği, ihracatının ilk yapıldığı yerdir. Yıllar önce fındık üzerine yazılan kitaplarda sorun tespit edilmiş. Aradan 40 yıl geçmiş hala aynı şeyleri konuşuyoruz. Ama çözüm yok. Biz üreterek değil, yatarak zengin olmanın peşindeyiz. Artık savaşlar soğuk savaş ve bizim ekonomiye önem vermemiz gerekiyor. Zenginleşmek fındıkta, bu yüzden verim ve kaliteyi arttırmalıyız. ‘İşin temeli fındık olsun, fındık ekmeğin içinde dursun’ slogan bu.”

İLKHABER/MERYEM AKGÜN

Son Güncelleme: 28.03.2016 09:38
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Karadenizinsesi.com