18 Eylül 2012 Salı 09:20
Toprağın Altından Tarihi Çeşme Çıktı

Sürmene’de bulunan Kastel Deresi’nde yapılan ıslah çalışmaları sırasında Trabzon’da eşine rastlanmayan bir tarihi çeşme bulundu. Tarihi çeşme kurtarılmazsa yakın z amanda yokolup gidecek

 

TRABZON- Sürmene ilçesi Baştımar Mahallesi’nden geçen Kastel Deresi civarında bulunan tarihi Yakuboğulları Konağı’nın Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore edilmesi işlemleri sırasında Kastel Deresi kıyısında Trabzon’da eşine rastlanmayan bir tarihi çeşme bulundu. Sürmene Baştımarlı Yard. Doç. Dr. Dündar Alikılıç’ın verdiği bilgiye göre Sürmene’de Kastel Deresi ağalarınca yaptırıldığı tahmin edilen fakat uzun süre toprak altında kalmış kesme taş işçiliğine sahip bu nadide çeşme, yakın zamanlarda Kastel Deresi etrafında istinat duvarı inşaatı için yer açmaya çalışan iş makineleri tarafından, belki de farkına varılmadan, maalesef ciddi şekilde tahribata uğratıldı. Dere yatağındaki ilk kazıda bir kepçenin darbesine maruz kalan çeşme kurtarılmayı ve tarihin güzelliklerine kazandırılmayı bekliyor. Çeşmenin şimdiki dere ağzında bulunduğu yerden nakledilip, restore edilen yeni konağın önünde yeniden aslına uygun şekilde inşa edilmesi bir tarihi zorunluluk olarak ortada duruyor. Aksi halde bu nadide çeşme, Kastel Deresi’nin etrafına yapılan istinat duvarlarının arasında kalıp belki de tamamen yok olacak. Bu konuda başta Kültür Bakanlığı ve ilgili her kurumun acilen harekete geçmesi gerekiyor.

ÇEŞMENİN BULUNDUĞU BAŞTIMAR’IN ÖZELLİKLERİ

Trabzon ve Sürmene civarına yönelik ciddi tarih çalışmaları bulunan ve Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü öğretim üyesi olarak görev yapan Yard. Doç. Dr. Dündar Alikılıç, çeşme ve çeşmenin bulunduğu Baştımar bölgesiyle ilgili olarak kayda değer bilgiler verdi. Bu bilgilere göre, çeşmenin bulunduğu bölge zengin bir tarihi mirası barındırıyor. Sürmene ile Of arasındaki yerleşim yerinin isminin MAHNO olarak zikredilmesi ve daha sonraları bu yerleşim biriminin timar olması ve bu timar sahipliğinin Hacı Yakupoğulları’na verilmesi neticesinde buraya bir konak yaptırmaları, burasının “Baştımar” olarak adlandırılmasına sebep olmuştur. Baştımar’ın Türkleşmesi neticesinde yerleşim yerleri, sahil ve dağlık kesimi olarak ikiye ayrılmıştı. Sahil kesiminin alanı dar olduğundan yerleşme, daha çok dağlara doğru, köyün bugünkü yerleşim merkezine doğru olmuştur. Bu yerleşmede sülâlelerin önemi büyüktü. Şöyle ki, sahil kesimine yerleştirilen Yakupoğulları, devletle irtibatı sağlamış, ağalık statüsü almışlardı. Köyün yukarı kesiminde ise ayrıca ağalığını ilân eden Ceylanoğluları sülâlesi oturmakta idi. Baştımar Köyü alelade bir köy değildir. Sürmene’nin köyleri arasında hiç Rumca konuşulmayan ve ismi Türkçe olan nadir köylerdendir. Köy, tamamıyla Türk olduğundan örf ve ananeleri tümüyle Türk kültürünü yansıtır. Burada kullanılan Türkçe dilimizin Kuzey ağızlarından Kıpçakçaya benzer. Ayrıca, Sürmene ağzında Akkoyunluların dil hususiyetlerinin birçoğu muhafaza edildiğinden, Baştımar Köyü’ndeki konuşma tarzı da buna yakındır. Bu ağızdaki ünlüler dil ve dudak benzeşmesi bakımından birçok kelimelerde yazı dilimize aykırı bir durum arz eder ve kendi bünyesindeki ünlü uyumu pek azdır. Bu da Doğu ve Güney Doğu Anadolu’daki Türk menşeli ailelerin bu bölgeye has özelliklerindendir. Osmanlı Sultanlarından III. Selim zamanından beri tımar sahibi olduğu bilinen Hacı Yakup Ağa’nın oturduğu mevkiye de Baştımar denmekte idi. Daha sonra Hacı Yakup Ağa’nın büyük oğlu Memiş Ağa’nın Baştımar Köyü’ne ağa olarak atandığını ve bugün “Kastel” mevkiinde bulunan tarihi konağı inşa ettirdiğini biliyoruz. Günümüzde, bu konak, tamir ettirilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde korumaya alınmış, bilahare Sürmene Belediyesi’ne devredilerek turizme kazandırılmıştır. Bu bölgede, Osmanlı döneminin mümtaz sivil mimarlık eserlerini gördüğümüz, ahşap evlerin ve konakların güzelliği dikkat çeker. Günümüzde Yakupoğulları’na ait başka bir konak halen Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore ettirilmektedir.

 

ÖZEL HABER Mehmet Akif BAL

 

FOTOĞRAFLAR: Fehmi ERGÜN 

Son Güncelleme: 19.09.2012 16:20
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Karadenizinsesi.com